CO.A.ST: Being a guardian in Poland: beyond the legal perspective

(English below)

Pełnienie funkcji kuratora małoletniego cudzoziemca bez opieki to nie jest tylko podpis na dokumentach. To odpowiedzialność za realne bezpieczeństwo i realne decyzje w życiu dziecka, które często jest po doświadczeniach rozłąki, przemocy, ucieczki, straty, niepewności. Dlatego przygotowanie do tej funkcji nie może kończyć się na znajomości przepisów.

Prawo jest konieczne — ale niewystarczające.

Kurator działa w miejscu, gdzie prawo spotyka się z człowiekiem: jego historią, emocjami, barierą językową, traumą, brakiem zaufania do instytucji, inną kulturą komunikacji. Bez praktycznego przygotowania łatwo wpaść w pułapkę: formalnie „wszystko się zgadza”, ale dziecko nadal nie ma realnego wsparcia.

Co znaczy „właściwe przygotowanie”?

1) Wiedza prawna + umiejętność zastosowania jej w praktyce

Nie tylko „co mówi ustawa”, ale:

jak wygląda procedura w realnym urzędzie/sądzie,

gdzie najczęściej są opóźnienia i luki,

jak zabezpieczyć interes dziecka w decyzjach, które nie mogą czekać.

2) Kompetencje psychologiczne i komunikacyjne

Rozmowa z dzieckiem po traumie to nie przesłuchanie i nie wywiad środowiskowy. To kontakt, który ma znaczenie.

Potrzebne są m.in.:

rozumienie reakcji stresowych i mechanizmów traumy,

umiejętność budowania poczucia bezpieczeństwa,

wrażliwość na komunikację niewerbalną i milczenie,

praca z tłumaczem w sposób, który nie „gubi” dziecka.

3) Szerokie spojrzenie: kraj pochodzenia, kultura, kontekst migracyjny

Wiedza o tym, skąd dziecko przyjechało, bywa kluczowa — bo inaczej interpretujemy zachowania, relacje rodzinne, rolę dorosłych, a nawet to, czego dziecko może się bać powiedzieć.

4) Umiejętność nawigowania między instytucjami

Kurator często jest „łącznikiem” w systemie, który nie zawsze działa płynnie.

Trzeba wiedzieć:

do kogo zadzwonić i kiedy,

jak pilnować ciągłości działań i nie zostawić dziecka w próżni między „to nie nasza kompetencja”.

5) Korzystanie ze wsparcia — bez wstydu i bez samotnego heroizmu

To rola, w której nie da się być ekspertem od wszystkiego.

Profesjonalizm polega również na tym, że:

konsultujemy,

pytamy,

szukamy rozwiązań,

budujemy sieć współpracy.

Bo stawką nie jest poprawnie wypełnione pismo. Stawką jest dziecko.

A dobrze przygotowany kurator to często różnica między formalną opieką „na papierze” a realną ochroną praw i dobra małoletniego.

Jeśli jesteś kuratorem / planujesz pełnić tę funkcję — dbaj o przygotowanie. Jeśli jesteś instytucją — dbaj o szkolenia, standardy i współpracę. To inwestycja, która naprawdę ma znaczenie.

Acting as a curator for an unaccompanied foreign minor is not just a signature on documents. It is responsibility for a child’s real safety and for real decisions that shape their life—often after experiences of separation, violence, escapes, loss, and deep uncertainty. That is why preparation for this role cannot end with knowing the law.

The law is essential—but it is not enough.

A curator works at the point where the law meets a human being: their story, emotions, language barriers, trauma, mistrust of institutions, and a different culture of communication. Without practical preparation, it is easy to fall into a trap: everything may be formally “in order,” yet the child still receives no meaningful support.

So what does “proper preparation” mean?

1) Legal knowledge + the ability to apply it in practice

Not only “what the legal act says,” but also:

• what procedures look like in a real office or courtroom,

• where delays and gaps most often occur,

• how to safeguard the child’s best interests in decisions that cannot wait.

2) Psychological and communication skills

A conversation with a child after trauma is not an interrogation and not a standard social assessment. It is a connection that matters. What is needed includes:

• understanding stress responses and trauma mechanisms,

• the ability to build a sense of safety,

• sensitivity to non-verbal communication and silence,

• working with an interpreter in a way that does not “lose” the child.

3) A broad perspective: country of origin, culture, and the migration context

Knowing where the child comes from can be crucial—because it changes how we interpret behaviour, family relationships, the role of adults, and even what a child may be afraid to say.

4) The ability to navigate between institutions

A curator is often a “bridge” in a system that does not always run smoothly. You need to know:

• who to call and when,

• how to ensure continuity and not leave the child in a void between “this is not our responsibility.”

5) Using support—without shame and without lone-heroism

This is a role where no one can be an expert in everything. Professionalism also means that we:

• consult,

• ask questions,

• look for solutions,

• build a network of cooperation.

Because the point is not a correctly completed form. The point is the child.

A well-prepared curator is often the difference between somebody “on paper” and real protection of a minor’s rights and wellbeing.

If you are a curator—or plan to take on this role—invest in preparation. If you represent an institution, invest in training, standards, and cooperation. It is an investment that truly matters.